Wzorcowanie, sprawdzenie, legalizacja — czym się różnią

W rozmowach o przyrządach pomiarowych te trzy słowa często pojawiają się zamiennie. Tymczasem oznaczają różne rzeczy — i mają różne konsekwencje formalne.

Wzorcowanie

To operacja, która ustala zależność między wskazaniami przyrządu a wartościami wzorców, wraz z niepewnością. Wzorcowanie samo w sobie nie mówi, że przyrząd jest „dobry” lub „zły” — dostarcza informacji o jego błędach i niepewności. Czy te błędy są akceptowalne, rozstrzyga użytkownik, porównując wynik z wymaganiami swojego procesu.

Sprawdzenie (weryfikacja)

To potwierdzenie, że przyrząd spełnia określone wymagania — np. że jego błędy mieszczą się w przyjętych granicach. Może wykorzystywać wyniki wzorcowania, ale kończy się konkretnym wnioskiem: spełnia lub nie spełnia. Sprawdzenia wewnętrzne, wykonywane przez własne służby, są powszechne w zakładach produkcyjnych.

Legalizacja

To pojęcie z metrologii prawnej. Dotyczy przyrządów podlegających kontroli prawnej (np. wag w obrocie handlowym, liczników) i jest potwierdzeniem, że przyrząd spełnia wymagania prawa. W Polsce zajmują się tym organy administracji miar oraz podmioty do tego uprawnione. Legalizacji nie zastąpi wzorcowanie — i odwrotnie.

Skrót

• Wzorcowanie — „jak bardzo przyrząd się myli i z jaką niepewnością?”
• Sprawdzenie — „czy przyrząd mieści się w wymaganiach?”
• Legalizacja — „czy przyrząd spełnia wymagania prawa dla przyrządów kontrolowanych?”