Każdy wynik wzorcowania jest podawany z niepewnością — przedziałem, w którym z określonym prawdopodobieństwem mieści się wartość prawdziwa. To najważniejsza liczba w świadectwie, a jednocześnie ta, którą najłatwiej pominąć.

Niepewność rozszerzona i współczynnik k

W świadectwie zwykle podaje się niepewność rozszerzoną U, najczęściej dla współczynnika rozszerzenia k = 2, co odpowiada poziomowi ufności około 95%. Świadectwo powinno wskazywać, jaki współczynnik i poziom ufności zastosowano.

Jak ją ocenić

Niepewność wzorcowania powinna być wyraźnie mniejsza niż tolerancja, którą kontrolujesz przyrządem. W praktyce często przyjmuje się, że ma być kilkukrotnie mniejsza (np. relacja 1:4 lub lepsza), ale właściwy stosunek zależy od wymagań procesu, klienta i przyjętej reguły decyzyjnej.

CMC — granica możliwości laboratorium

W zakresie akredytacji laboratorium wzorcującego podaje się zdolności pomiarowe CMC. To najmniejsza niepewność, jaką laboratorium wykazało w ocenie jednostki akredytującej i jaką może uzyskać w rutynowych wzorcowaniach. Niepewność w konkretnym świadectwie może być większa od CMC (np. z powodu rozdzielczości lub powtarzalności wzorcowanego przyrządu), ale w świadectwie akredytowanym nie powinna być od niej mniejsza.

Niepewność lepsza niż CMC w świadectwie akredytowanym to powód, by poprosić laboratorium o wyjaśnienie.

Stwierdzenia zgodności i reguła decyzyjna

Jeśli zamawiasz świadectwo ze stwierdzeniem zgodności (np. „przyrząd spełnia wymagania”), norma PN-EN ISO/IEC 17025 wymaga, by wymagania i reguła decyzyjna były jasno określone i uzgodnione z klientem. Reguła decyzyjna mówi, jak niepewność jest uwzględniana przy ocenie zgodności — to ona decyduje, czy wynik leżący blisko granicy tolerancji zostanie uznany za zgodny.

Lista kontrolna

  • Czy w świadectwie podano niepewność, współczynnik k i poziom ufności?
  • Czy niepewność jest wystarczająco mała względem tolerancji Twojego procesu?
  • Czy w świadectwie akredytowanym niepewność nie jest mniejsza niż CMC?
  • Jeśli jest stwierdzenie zgodności — czy znasz zastosowaną regułę decyzyjną?